Nghỉ ở biển Thiên Cầm: giữa một vịnh biển còn nguyên vẹn của Hà Tĩnh

Ảnh: Báo Hà Tĩnh

Bờ biển tỉnh Hà Tĩnh, cách Hà Nội khoảng 400 km về phía nam, có một trong những dải bờ biển độc đáo nhất vùng Bắc Trung Bộ. Biển Thiên Cầm nổi bật với hình vòng cung, bên vịnh Bắc Bộ và tựa lưng vào núi cùng tên dựng đứng. Điểm đến là lựa chọn điềm đạm thay cho những khu nghỉ biển đông đúc, giữ được không khí biển chân thực và nhịp sống địa phương theo nghề cá thủ công. Với du khách đi trục Bắc – Nam, dừng chân ở đây giúp khám phá một cảnh quan ven biển nơi hoạt động con người vẫn hài hòa với nhịp tự nhiên.

Vị trí địa lý và đường đến

Biển Thiên Cầm dễ đưa vào hành trình nối miền Bắc với miền Trung. Nằm ở huyện Cẩm Xuyên, bãi biển cách thành phố Hà Tĩnh 20 km về phía đông nam. Từ Hà Nội, du khách có thể đi tàu hoặc xe khách đêm đến ga Vinh, tỉnh Nghệ An lân cận, rồi đi tiếp taxi hoặc xe buýt địa phương khoảng một tiếng rưỡi. Với người thích đi đường bộ thẳng, quốc lộ 1A là trục chính, mất khoảng sáu – bảy giờ qua làng quê đồng bằng sông Hồng và các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An.

Những điểm đến chính và trải nghiệm đáng nhớ ở Thiên Cầm

• 
  Ảnh: Phạm Minh Đức

• Núi Thiên Cầm và chùa Cầm Sơn: Vươn dựng đứng bên bãi biển, ngọn đồi đá này là dấu mốc địa lý chính của vịnh. Lối đá chỉnh trang uốn qua cây cối rậm rạp dẫn người đi bộ lên đỉnh. Từ trên cao, du khách có tầm nhìn 360 độ đặc biệt ấn tượng, thấy vòng cung hoàn hảo của bãi biển, tàu thuyền ngoài khơi và những cánh đồng lúa Hà Tĩnh. Trên đỉnh có chùa Cầm Sơn, công trình tôn giáo cổ từ thời Trần. Thờ Phật và các vị thần bảo hộ vùng biển, chùa bằng gỗ lim có kiến trúc giản dị, hòa vào đá núi. Quanh chùa có những cấu tạo địa chất lạ, nhất là một hõm lớn trên đá mà truyền thuyết địa phương gắn với dấu chân người khổng lồ thời các Vua Hùng. Chuyến thăm trọn vẹn nhất vào chiều muộn, khi gió biển nổi lên và tiếng chuông chùa vang trên vịnh Bắc Bộ.

• Ra đảo hoang sơ Hòn Én: Cách bờ hơn năm cây số, khối đá núi lửa nhỏ này hoàn toàn chưa có công trình cố định nào của con người. Để ra đảo, du khách nhờ ngư dân trên bãi biển chở bằng thuyền gỗ truyền thống hay thuyền máy nhỏ, mất khoảng hai mươi phút. Đến gần đảo lộ ra những vách bazan đen dựng đứng đổ thẳng xuống làn nước trong đáng kể. Hòn Én mang tên hàng nghìn con chim én, yến biển làm tổ trong những hốc đá và hang biển của đảo. Lên đảo ở một dải hẹp đá cuội và vỏ sò vụn. Hoạt động chính là đi bộ khám phá bờ đảo hoang sơ, leo những tảng đá được sóng mài nhẵn để ngắm cảnh biển. Vùng nước quanh đảo, được địa hình che chắn khỏi dòng chảy lớn, có những rạn đá nhỏ nơi san hô mềm, hải quỳ và cá nhiệt đới sinh sôi, là điểm lặn ống thở còn nguyên vẹn, đi được vào những ngày biển lặng.

• Đền thờ bà Bích Châu: Nằm dưới chân núi, nhìn thẳng ra sóng, quần thể kiến trúc linh thiêng này là một trong những trung tâm tâm linh quan trọng nhất của cộng đồng ngư dân Bắc Trung Bộ. Xây vào thế kỷ XIV, đền thờ Nguyễn Thị Bích Châu, phi tần thời Trần nổi tiếng với bài biểu chính sự tiến bộ và sự hy sinh bi tráng trong một chuyến chinh phạt bằng đường biển, được tôn làm thánh bảo hộ ngư dân trong vùng. Kiến trúc tuân thủ nghiêm phong thủy truyền thống Việt Nam, gồm ba tòa nối tiếp bằng gỗ quý, mái ngói vảy cá, trên đắp rồng đất nung. Qua những sân trong rợp bóng đa trăm tuổi, du khách thấy những tấm bia đá lớn khắc chữ cổ kể những điều linh ứng của bà. Nơi đây là điểm quan sát văn hóa độc đáo: mỗi ngày, nhất là trước khi ra khơi, các gia đình ngư dân đến dâng lễ cầu đi biển an toàn và được mùa, duy trì những nghi lễ phi vật thể không đổi qua nhiều thế kỷ.

• 
  Ảnh: Marc Majam

• Chợ cá và mực nhảy: Từ bốn giờ sáng, bờ biển Thiên Cầm thức dậy đón đội thuyền đánh cá đêm trở về. Cuộc hẹn hằng ngày trên cát là trải nghiệm chân thực về đời sống kinh tế, xã hội của tỉnh. Những người vợ ngư dân xếp hàng dọc mép nước nhận những thúng tre đầy ghẹ, tôm he, sò và cá đá còn sống. Đây là dịp ngắm những cuộc mặc cả sôi nổi giữa người buôn sỉ và chủ quán trong không khí mùi vị, hình ảnh độc đáo. Giữa chợ là cuộc săn tìm sản vật tiêu biểu của Hà Tĩnh: mực nhảy (mực nhảy). Câu đêm dưới những ngọn đèn sáng, mực được giữ sống trong xô nước biển ngay trên thuyền, da liên tục đổi màu. Du khách có thể mua những sản vật tươi rói ngay khi thuyền cập bến để nhờ những bếp ngoài trời ven biển hấp nhanh.

Thời tiết và mùa đi

Ảnh: Đức Hùng

Chọn thời điểm có tính quyết định khi lên kế hoạch đi Thiên Cầm, vì Bắc Trung Bộ có chênh lệch nhiệt độ rõ rệt. Từ tháng 5 đến tháng 7 là mùa cao điểm tắm biển. Những tháng hè nắng nhiều nhất, nhiệt độ trung bình 32 – 36 độ, điều kiện lý tưởng để tắm. Nước biển khi ấy đặc biệt trong và lặng, rất thuận lợi cho những chuyến ra đảo và hoạt động dưới nước.

Ngược lại, cuối năm cần đặc biệt lưu ý khi lên lịch trình. Từ tháng 9 đến tháng 11 thường mưa lớn, nhiệt độ giảm và nguy cơ cao áp thấp nhiệt đới hay bão. Thời gian này biển động, tầm nhìn giảm mạnh và phần lớn thuyền ra đảo tạm dừng vì an toàn. Đi Thiên Cầm từ tháng 12 đến tháng 4 giúp khám phá đời sống địa phương mà không nóng bức, nhưng trời lạnh mùa đông hạn chế việc tắm biển.

Sự cân bằng tự nhiên của một bờ biển còn chân thực

Giá trị của biển Thiên Cầm nằm ở vị thế lưng chừng giữa phát triển hạ tầng và gìn giữ môi trường nguyên sơ. Ít những khu khách sạn lớn giúp du khách trải nghiệm một bờ biển Việt Nam gần với cội nguồn, nơi bãi cát không bị tư nhân hóa và truyền thống biển hiện diện hằng ngày. Nơi đây là chặng dừng phù hợp cho du khách muốn hiểu sự đa dạng cảnh quan Việt Nam, mang lại cái nhìn rõ ràng, êm đềm về đời sống ven biển Bắc Trung Bộ.