Hòn Đá Bạc ở Cà Mau: cẩm nang thực tế về thắng cảnh ven biển nơi cực Nam

Nằm ở xã Khánh Bình Tây, huyện Trần Văn Thời, cụm đảo Hòn Đá Bạc nhô lên ngoài khơi bờ tây bán đảo Cà Mau. Cách trung tâm thành phố Cà Mau khoảng bốn mươi lăm cây số, nơi đây gồm ba hòn đảo đá granite tách biệt nhô lên khỏi vùng nước nông của vịnh Thái Lan. Nối với bờ bằng cây cầu bê tông đi bộ dài vượt biển, không gian rộng hơn bốn hecta này kết hợp những khối đá do sóng tạc nên với những công trình tín ngưỡng lớn và truyền thống biển còn được gìn giữ. Nửa ngày đủ để kết hợp dạo bước ngắm đá với tìm hiểu văn hóa ven biển và nghi lễ của cộng đồng ngư dân trong tỉnh.

Những hoạt động và công trình chính ở Hòn Đá Bạc

Khám phá cụm đảo theo một lộ trình đi bộ liền mạch nối những điểm địa chất độc đáo với các công trình di sản.

Đi bộ qua cầu biển và ngắm địa chất

Điểm khởi đầu là đi qua cây cầu bê tông cốt thép dài nối đất liền với hòn đá đầu tiên, nhìn toàn cảnh 360 độ ra bãi bồi ven biển và rừng ngập mặn rậm rạp của vùng đệm. Chặng đi vài trăm mét trên sóng giúp ngắm màu nước thay đổi và ghe thuyền địa phương qua lại, đồng thời cảm nhận sức gió khơi. Lên hòn đầu tiên, lộ trình theo mạng lối đi lát đá và cầu nhỏ uốn quanh những khối granite tròn chồng lên nhau. Người dân trong vùng đặt tên những khối đá theo hình dáng ngoạn mục, như Giếng Tiên (Giếng Tiên), Bàn Chân Tiên (Bàn Chân Tiên) hay bàn tay đá, những khối đá được sóng biển mài nhẵn qua hàng nghìn năm.

Du khách dạo bước ngay sát mép biển, ngắm gần tác động bào mòn không ngừng của sóng, hơi nước mặn lên đá, hiện tượng địa chất rất đặc biệt ở vùng đồng bằng sông Cửu Long vốn chủ yếu là phù sa mềm và đất bùn. Những lớp đá lộ sắc xám và trắng tương phản mạnh với những bụi cây cứng cỏi đã bám rễ vào khe đá. Những điểm ngắm tự nhiên được giữ dọc vách đá dựng đứng, là chỗ dừng để ngắm địa hình ven biển và chân trời nơi thấp thoáng những tàu cá lớn.

Lăng Ông Nam Hải

Dựng trên điểm cao nhất, nhiều cây nhất của hòn chính, lên qua bậc đá rợp bóng cây cổ thụ, lăng Ông Nam Hải (Lăng Ông Nam Hải) là trái tim tâm linh và văn hóa của quần thể với mọi cộng đồng ngư dân Cà Mau. Công trình kiến trúc truyền thống, nhận ra nhờ mái cong và hoa văn rồng nhiều màu, lưu giữ bộ xương cá voi rất lớn dạt vào bờ cách đây vài chục năm, được ngư dân tôn thờ với danh hiệu thần hộ biển, hay Nam Hải Tướng Quân. Du khách đến ngắm gần bộ xương ấn tượng đặt giữa chính điện và hiểu nền tảng tín ngưỡng biển cổ truyền vẫn chi phối việc ra khơi, an toàn thuyền viên trước bão và lễ cầu ngư đến nay.

Bộ xương cá Ông khổng lồ được lưu giữ và thờ phụng trang trọng trong lăng Ông Nam Hải.

Đắm mình nơi thờ tự giúp cảm nhận không khí trang nghiêm, nhất là ngày rằm hay lễ hội Nghinh Ông hằng năm, khi hàng trăm tàu thuyền cờ hoa đổ về đảo trong cảnh tượng sôi động. Bên trong lăng thoang thoảng khói hương, treo những bức hoành phi chữ cổ sơn son, không gian tĩnh lặng tuyệt đối tương phản với tiếng sóng vỗ không ngừng vào vách granite bên dưới. Trò chuyện với người giữ lăng, du khách biết thêm những chuyện kể, truyền thuyết về cá Ông dẫn đường cho ngư dân lạc trong sương mù, minh chứng mối gắn bó bền chặt của người dân với hệ sinh thái biển vịnh Thái Lan.

Ngắm nghề đánh bắt và cạy hàu đá

Những ghềnh đá và rạn lởm chởm quanh chân ba hòn là nơi lý tưởng để tìm hiểu nghề mưu sinh truyền thống của người dân ven biển. Lúc triều xuống, khi nước rút để lộ đá trần, du khách có thể ngắm người dân cầm dụng cụ sắt chuyên dụng nhanh nhẹn đi trên rạn trơn để cạy hàu đá (hàu đá) bám chặt vào granite, cùng những con cua đá nhỏ. Song song đó, người câu cá kiên nhẫn ngồi trên những mỏm đá nhô xa nhất ra sóng để câu cá ven bờ. Nhiều quán nhỏ đơn sơ gần bến và cầu bán những hải sản tươi rói này, chỉ nướng trên than hoa, cho du khách hòa mình trực tiếp vào văn hóa ẩm thực và đời sống thường ngày của người dân ven biển Cà Mau.

Mùa và điều kiện biển

Vẻ đẹp hoang sơ của Hòn Đá Bạc

Việc đi lại và chất lượng tham quan ở Hòn Đá Bạc phụ thuộc lịch gió mùa của mũi đất cực Nam. Thời điểm thuận lợi nhất từ tháng 12 đến tháng 4, mùa khô, khi gió đông bắc ổn định, trời quang và nước vịnh trong nhất để ngắm đáy đá. Nhiệt độ trung bình khoảng 28°C đến 34°C, đi trên cầu và trên đá hoàn toàn được, tốt nhất sáng sớm khoảng 8 giờ hoặc sau 15 giờ 30 để tránh nắng trực tiếp và có ánh sáng dịu. Mùa mưa, từ tháng 5 đến tháng 11, có mưa hằng ngày và nguy cơ bão tây khiến đi qua cầu không dễ chịu vì sóng lớn và gió giật.

Gìn giữ một mắt xích di sản ven biển

Hòn Đá Bạc là sự cân bằng tinh tế giữa phát triển hạ tầng vui chơi và bảo tồn một hệ sinh thái đảo đá độc đáo giữa rừng ngập mặn Cà Mau. Cây cầu bê tông đã mở lối cho cụm đảo, giúp du khách đến dễ dàng mà không cần ca nô phức tạp. Giữ yên tĩnh nơi linh thiêng lăng Ông và không xả rác nhựa trên đá, du khách trực tiếp góp phần giữ sạch bờ biển, bảo đảm sự trường tồn của một di tích lịch sử và địa chất quan trọng của bán đảo.

Ảnh: Nguyễn Luân